گرگ های ایران

پیرمرد نشسته است. چوب دستی اش را، که کمکش بوده است برای رسیدن به بالای کوه، زیر چانه اش گذاشته است. دشت ها و کوه ها را می نگرد. یاد روزی که خود چوپان بوده است. یاد هی هی و نوای نی. حالا به مقامی رسیده است.

شکر می کند. در خلوت با خدا حرف می زند. خوشحال است که هنوز از چوپانی و عالمش دور نشده است. به خدا می گوید که کمک کن تا کمک کنم. به هر که حقی دارد.

ناگاه فریادی پیرمرد را به خود می آورد. یک نفر به سختی و با عجله از کوه بالا می آید. پیرمرد بلند می شود. هراسان منتظر است. نکند برای کسی اتفاقی افتاده باشد!

مرد می رسد. یکی از چوپانان پیرمرد است. رنگ پریده و ملتمس. نرسیده فریادش را بلندتر می کند:

گرگ، گرگ، گرگ به گله زد...

همه گوسفندان را درید...

پیرمرد نفس راحتی می کشد. باز می نشیند. چوپان رسیده است. پیرمرد به چهره ی خسته و ناراحت چوپان لبخند می زند. سپس نگاهی به آسمان می اندازد. زیر لب چیزی می گوید. انگار راضی شده است. انگار خدا جوابش را داده است.

به چوپان نگاه می کند و در اوج آرامش می گوید:

هر موجودی حقی دارد. او هم باید چیزی برای خودش و خانواده اش بیابد. روزی گرگ در مال ما بوده است. بگذار هر چه می خواهد ببرد. خدا داده است. خدا هم می تواند بگیرد.

چوپان بهت زده بازمی گردد و یک سوال برایش بی پاسخ می ماند:

چرا گوسفندان کسی که همیشه گله هایش مورد هجوم گرگ واقع می شود و دست به کشتن گرگ ها نمیزند از همه بیشتر است؟؟؟؟

پی نوشت:

این منش برخی از دامداران و چوپانان کشور ماست و این داستان برگرفته از روایت واقعی یکی از دامداران شهرستان دهاقان استان اصفهان است. یکی از دامداران روستای اعطاآباد.

و جالب این است که این دامدار یکی از پرتعدادترین جمعیت های گوسفند را داشته است و در یک خانواده ی حج رفته زندگی می کرده است.

درست است که این داستان متعلق به یک قرن پیش است اما امروزه هم هستند مردمانی در کشور ما که تلفات گرگ به دام هایشان را به عنوان ذکات با روی گشاده پرداخت می کنند.

اگرچه اندک شده اند...

شاید برای عده ای این فکر پیش بیاید که افرادی چنین کاری می کنند که دامداران بزرگ و ثروتمندی هستند و زیاد خسارت نمی بینند.

اما باید یادمان باشد باید بخشنده بود تا خدا ببخشد.

کسی نیک بیند به هر دو سرای

که نیکی رساند به خلق خدای

قاره ی آفریقا:

یک جانور در قاره ی آفریقا وجود دارد که از آن به نام گرگ یا شغال اتیوپی یاد می شود. برخی این سگسان را زیر گونه گرگ خاکستری میدانند ولی برخی محققین این نظر را ندارند و معتقدند این گونه متعلق به شغال ها یا سگ های طلایی و از خویشاوندان گرگ یالدار امریکای جنوبی یا maned wolf است. امروزه اکثرا از این گرگ به عنوان زیرگونه ای از گرگ خاکستری نام برده میشود. قضیه ی گرگ اتیوپی مانند پلنگ برفی است که در بخش پلنگ ها توضیح داده شد. امروزه حدود 400 تا 500 گرگ اتیوپی در طبیعت زیست می کنند.

اما زیرگونه اصلی گرگ های خاکستری آفریقایی فقط در کشور مصر و آن هم در صحرای سینا و نوار ساحلی شمالی یافت می شوند. از تعداد و وضعیت این گرگ ها اخبار دقیقی در دست نیست. بنابراین ما هم رقمی اعلام نمی کنیم.

قاره ی اروپا:

در شمارش گرگ های جهان کشورهای ترکیه و روسیه را جداگانه مورد بررسی قرار می دهیم. بنابراین گرگ های اوراسیایی، ایتالیایی و قطبی در اروپا زندگی می کنند. البته گرگ های قطبی به این دلیل جزء گرگ های اروپا قرار می گیرند که گرینلند را به عنوان زیرمجموعه دانمارک، یک کشور اروپایی حساب می کنیم.

تعداد گرگ ها در کشورهای اروپایی:

گرینلند(دانمارک): 50 تا 100 گرگ؛ توانایی حفاظت از 90 درصد آنان امکان پذیر است.

پرتقال: 200 تا 300 گرگ؛ تحت حفاظت هستند.

اسپانیا: 2000 گرگ؛ برخی از آنان حفاظت می شوند و جمعیت گرگ ها در حال رشد است.

ایتالیا: 500 تا 700 گرگ(البته برخی منابع بالای 800 گرگ آمار داده اند)؛ تحت حفاظت هستند.

فرانسه: 40 تا 50 گرگ(در منابعی دیگر 80 تا 100 گرگ ذکر شده است)؛ جمعیت گرگ های فرانسه از مهاجرت این گونه از ایتالیا، پدید آمده اند. حفاظت شده و در حال رشد هستند.

آلمان: 35 گرگ؛ این گرگ ها از غرب لهستان مهاجرت کرده اند و جمعیت آنان در حال رشد است.

سوئیس: 1 تا 2 گرگ؛

نروژ: 12 تا 18 گرگ؛ این گرگ ها در نزدیکی خط مرزی با سوئد هستند.

سوئد: 200 گرگ؛ حفاظت می شوند و در حال رشد هستند.

دانمارک: احتمالا یک گرگ که آن هم از آلمان مهاجرت کرده است.

فنلاند: 116 تا 123 گرگ؛ گرگ های اسکاندیناوی هم به فنلاند مهاجرت می کنند. این گرگ ها دارای برنامه های حفاظتی می باشند.

لهستان: 700 تا 800 گرگ؛ در حال افزایش می باشند.

استونی: 200 گرگ؛ در دهه ی 90 میلادی این تعداد 500 قلاده بوده است.

لیتوانی: 300 تا 400 گرگ

لتونی: 600 گرگ؛ تحت حفاظت. لتونی در اواسط دهه ی 90 میلادی، 900 گرگ داشته است.

بلاروس: 1500 تا 2000 گرگ

اوکراین: 2000 گرگ؛ این رقم با توجه به این است که اوکراین از گرگ ها حفاظت نمی کند.

جمهوری چک: 20 گرگ؛ حفاظت شده.

اسلواکی: 350 تا 400 گرگ؛ حفاظت شده.

اسلوونی: 70 تا 100 گرگ؛ در حال افزایش هستند.

کرواسی: 200 گرگ ثابت.

بوسنی و هرزگوین: 400 گرگ؛ در حال کاهش هستند.

صربستان و مونته نگرو: 500 گرگ ثابت.

مجارستان: 50 گرگ؛ حفاظت شده.

رومانی: 2500 گرگ؛ به دلیل اینکه گرگ ها جانوران ملی و نماد حیات وحش رومانی هستند، از آنها حفاظت می شود و در حال افزایش هستند.

بلغارستان: 800 تا 1000 گرگ

یونان: 200 تا 300 گرگ؛ حفاظت شده.

مقدونیه: 1000 گرگ؛ با اینکه گرگ ها در مقدونیه برنامه های حفاظتی ندارند ولی در حال افزایش هستند.

آلبانی: 250 گرگ؛ به دلیل اینکه گرگ ها در آلبانی حفاظت می شوند در حال افزایش می باشند.

بدین ترتیب آمارها نشان می دهد قاره اروپا دارای 14835 تا 16099 قلاده گرگ است که به طور میانگین این آمار را بین 10000 تا 20000 گرگ تخمین می زنند. البته منابع جدید از حضور 18000 تا 25000 گرگ در اروپا خبر می دهند.

ترکیه:

گرگ جانور ملی و اساطیری کشور ترکیه است و در فرهنگ اصیل این کشور نقش بسیار پررنگی دارد. با این وجود جمعیت گرگ ها در سراسر ترکیه رو به کاهش است و حتی در بخش هایی مانند قسمت هایی از غرب ترکیه، گرگ ها از بین رفته اند. تخمین زده می شود که حدود 7000 گرگ در ترکیه زیست داشته باشند. گونه ی این گرگ ها خزری و ایرانی است البته شاید اوراسیایی ها هم وجود داشته باشند.

روسیه:

روسیه 3 گونه گرگ دارد. گرگ های توندرا، روسی و اوراسیایی میهمان این کشور هستند. روسیه دارای یکی از بیشترین جمعیت های گرگ در جهان است. این کشور با در اختیار داشتن 25000 تا 30000 قلاده گرگ، تنها کشور کانادا را در لیست تعداد گرگ، بالای سر خود می بیند. با اینکه گرگ ها در روسیه حفاظت نمی شوند ولی احتمالا در حال افزایش هستند.

حتی برخی منابع از وجود 20000 تا 60000 گرگ در روسیه خبر می دهند و این کشور را دارای پرتعداد ترین جمعیت گرگ می خوانند. اما این نظریه جای بحث دارد.

فعلا که از نظر آمار روسیه حدود 25 تا 30 هزار گرگ دارد.

قاره ی آسیا:

اگر روسیه را کشوری جدا از آسیا بدانیم، 4 نوع گرگ اوراسیایی، ایرانی ، خزری و عربی در آسیا زیست می کنند. غیر از هندوستان، هیچ کشور آسیایی برنامه ای برای حفاظت از گرگ ها ندارد. تعداد گرگ های کشورهای آسیایی در ذیل خواهد آمد.

سوریه: احتمالا 200 گرگ

لبنان: 50 گرگ

مناطق اشغالی: 150 گرگ

اردن: 200 گرگ

عربستان: 300 تا 600 گرگ

هندوستان: 1000 گرگ؛ از این گرگ ها حفاظت می شود و احتمالا در حال افزایش هستند.

چین: 12500 گرگ؛ جمعیت گرگ ها در چین در حال کاهش است.

مغولستان: 10000 تا 20000 گرگ

قزاقستان: 30000 گرگ ثابت؛ هر ساله در حدود 2000 گرگ در این کشور کشته می شوند.

ازبکستان: 2000 گرگ

قرقیزستان: 4000 گرگ

ترکمنستان: 1000 گرگ

تاجیکستان: 3000 گرگ ثابت

جمعیت متداول و قابل اعتمادی برای کشورهای عراق، ایران، افغانستان، نپال، بوتان، پاکستان، عمان و یمن وجود ندارد.

بدین ترتیب جمعیتی بین 64400 تا 74700 گرگ در آسیا زیست می کنند. البته اگر آمار کشورهای ذکر نشده را هم اضافه کنیم شاید تا 80000 قلاده هم برسد.

قاره ی آمریکای شمالی:

حضور گرگ در آمریکای مرکزی و کشور مکزیک با ابهام بسیاری رو به روست. برخی محققان اعتقاد دارند پس از دهه ی 70 میلادی گرگ های مکزیکی به کلی در خاک مکزیک از بین رفتند و فقط جمعیت کوچکی از آنها در جنوب ایالات متحده زیست می کند. اما برخی دیگر معتقدند جمعیت گرگ های مکزیک هرچند بسیار اندک و شاید از طریق مهاجرت های بین مرزی، ولی همچنان وجود دارد. برخی منابع از وجود 5 قلاده گرگ مکزیکی در خاک کشورش خبر می دهند.

اما بر خلاف مکزیک، کشورهای آمریکا و کانادا به همراه منطقه ی آلاسکا، پرجمعیت ترین، زیباترین و قوی ترین گونه های گرگ خاکستری را در اختیار دارند. به غیر از گرگ مکزیکی که در جنوب ایالات متحده و در آریزونا و تگزاس زندگی می کند، 4 گونه گرگ قطبی، دره مکنزی ، شرقی یا گرگ قرمز و گرت پلنز در دو کشور آمریکا و کانادا زیست دارند. بزرگترین گرگ جهان از نظر جثه در کانادا زندگی می کند.

جمعیت این گونه ها در کشورهای مذکور به شرح زیر است:

مکزیک: احتمالا 5 قلاده

آمریکا: 8000 تا 11000 گرگ در آلاسکا، 5500 قلاده در ایالات متحده به همراه 130 گرگ قرمز و 42 گرگ وحشی مکزیکی در آریزونا

به طور کل کشور آمریکا بین 13500 تا 16500 قلاده گرگ دارد.

کانادا:

کشور کانادا از نظر تعداد جمعیت و گونه ی گرگ در جهان اول است. 4 گونه گرگ در کانادا جمعیتی در حدود 48500 قلاده را دارا می باشند که البته آمارهای معتبر دیگری از وجود 52 تا 60 هزار گرگ در کانادا اطلاع می دهد.

بدین ترتیب حدود 65500 تا 76500 قلاده گرگ در قاره ی آمریکا زیست می کنند.

آمارها نشان داد که قاره ی آسیا احتمالا بیشترین تعداد گرگ را در جهان دارد. البته این فاصله بسیار اندک است اما اگر کشور روسیه را جزء آسیا حساب کنیم این قاره ی پهناور به طور قطع بیشترین تعداد گرگ را دارد.

پس تعداد کل گرگ های جهان بین 179900 تا 213200 قلاده است که اگر جمعیت های محاسبه نشده را در نظر بگیریم این آمار تا 220000 قلاده قابل افزایش است.

اما به طور میانگین حدود 200 هزار گرگ در جهان وجود دارد.

افسوس که این آمار تا همین قرن اخیر حدود 2 میلیون قلاده بوده است. یعنی ده برابر بیشتر.

گونه ها و جمعیت گرگ های ایران:

همان طور که گفته شد متاسفانه در کشور ما، رقم نزدیکی برای تعداد گرگ ها وجود ندارد و این ضعف سازمان مسئول برای حفاظت و حمایت از اصلی ترین و پرتعداد ترین جانور گوشت خوار برگ جثه کشور است. حتی گونه های گرگ حاضر در ایران هم مشخص نیستند.

حتما بحث های اخیر درباره ی گونه و رنگ های گرگ ایرانی را دنبال کرده اید.

با اینکه می توان گفت گرگ شناخته شده ترین جانور برای همه مردم ایران است اما هیچ تحقیقات اصولی و مهمی برای شناسایی گونه های مختلف این سگ سان در کشور ما انجام نگرفته است.

اما طبق آخرین عکس ها و اطلاعات، می توان گفت در ایران همان 3 نوع گرگ اوراسیایی، ایرانی و خزری وجود دارند که البته ایرانی ها به نظر بیشتر از بقیه می رسند.

رنگ های گرگ ایرانی را هم خاکستری کم رنگ، خاکستری معمولی، قهوه ای کم رنگ، نارنجی، زرد کم رنگ، سفید و سیاه تشکیل می دهند.

در برخی منابع، جمعیت گرگ های ایرانی بیشتر از 1000 قلاده تخمین زده شده است.

اما اگر بخواهیم در این مورد حدس بزنیم و با توجه به خبرهایی که از گرگ در کشور به گوش می رسد، می توان گفت ایران بیش از 2000 قلاده گرگ دارد که این رقم هم چندان جالب نیست. تنها آماری که در کشور درباره ی تعداد گرگ وجود دارد، آمار انجمن یوزپلنگ ایرانی در رابطه با پژوهش گرگ های منطقه ی قمیشلو استان اصفهان است. در این تحقیق که توسط سرکار خانم فاطمه حسینی زوارئی انجام گرفته است جمعیت گرگ ها در مساحت 89813 هکتار از پارک ملی قمیشلو، حدود 50 تا 70 قلاده تخمین زده شده است. البته این تعداد گرگ در چنین مساحت نسبتا کوچکی به دلیل وفور طعمه است.

به هر حال جای امیدواری دارد در کشوری با فرهنگی این چنین مخاصمه آمیز با گرگها، هنوز گرگ در جای جای و نقطه نقطه ی این سرزمین وجود دارند.

و همین راز جذابیت خارق العاده ی پادشاه پستانداران عالم است.